Beoordeling van de prestaties van sorteercentra voor bedrijfsafval in Frankrijk

Context van de studie

Afval uit economische activiteiten (afval geproduceerd door bedrijven en niet door huishoudens) vormt een belangrijke grondstof in Frankrijk, met ongeveer 64 miljoen ton die in 2021 werd gegenereerd (exclusief bouw- en infrastructuurwerken). Het beheer ervan wordt tegenwoordig gestuurd door ingrijpende regelgevende veranderingen: veralgemening van bronscheiding (5 en vervolgens 8 stromen), doelstellingen voor het verminderen van storten en de uitbreiding van regelingen voor Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV).In deze context heeft ADEME een nationale studie gelanceerd met als doel een beter inzicht te krijgen in de productie van bedrijfsafval en in de bijbehorende sorteer- en verwerkingsinstallaties, hun werkelijke prestaties te meten en de toekomstige ontwikkelingen van de sector te anticiperen.

Doelstellingen van de studie

Deze studie heeft drie hoofddoelstellingen:

1. Een stand van zaken opmaken van de sorteerinstallaties die op de markt beschikbaar zijn en hun theoretische prestaties.
2. De werkelijke prestaties van sorteercentra voor bedrijfsafval observeren en kwantificeren via terrein­audits, om praktijken, beperkingen en verbeterpunten te identificeren.
3. Een robuuste methodologie ontwikkelen voor prestatie-evaluatie en de ontwikkelingsperspectieven van de sector analyseren, met name met betrekking tot de toekomstige behoefte aan gerecycleerde grondstoffen.

Een complementaire aanpak in vier fasen

Fase 1: Apparatuurdatabase

Bijna 50 fabrikanten en leveranciers werden geraadpleegd om een gedetailleerde databank samen te stellen van apparatuur die direct of indirect invloed heeft op het sorteerproces: zeven, lucht- en dichtheidsscheiders, optische sorteerders, metaalscheiders, brekers, evenals ondersteunende installaties (verneveling, stofafzuiging, transportbanden).
De studie identificeerde de functies, gebruiksbeperkingen en typische prestaties van deze technologieën. Deze fase leverde een duidelijk overzicht op van de industriestandaarden en diende als referentie om de theorie te vergelijken met de praktijken die op het terrein werden waargenomen.

Fase 2: Audits en werkelijke prestaties

De audits (18 in totaal) maakten het mogelijk consistente gegevens te verzamelen over tonnages, organisatie van het sorteren, traceerbaarheid, valorisatieroutes en de kwaliteit van de afgekeurde fracties. De variabiliteit van de inkomende afvalstroom vormt een structurele uitdaging voor het sorteren van bedrijfsafval. Om hiermee rekening te houden werd gedurende één week een eenvoudige visuele identificatiemethodologie toegepast.

De karakterisaties tonen aan dat gemengde stromen gemiddeld bestaan uit (zie figuur 1):

• Hout: 28% (waarvan een groot aandeel B-kwaliteitshout)
• Inerte materialen: 19%
• Fijne / niet-herkenbare materialen: 34%
• Andere materialen: 19% (karton, kunststoffen, metalen, textiel, gips, enz.)

Figuur: Gemiddelde samenstelling (obv massa) van gemengde stromen

Het teruggewonnen afval (voor materiaalrecuperatie) bestaat voornamelijk uit hout, karton, inert materiaal en metalen, terwijl de rest wordt gebruikt voor energieopwekking (valorisation énérgetique), Refuse Derived Fuel (CSR), over-sortering (surtri) of storting (enfouissement), afhankelijk van de economische context en de toegang tot downstreamketens (zie figuur 2).

Figuur 2: Methoden voor de verwerking van niet-recyclebare materialen

Fase 3: Methodologie voor prestatieclassificatie

Op basis van auditgegevens en in samenwerking met exploitanten ontwikkelde de studie een classificatie-instrument dat steunt op twee hoofdcriteria:

• Categorisatiecriteria (om vergelijkbare sorteercentra met elkaar te vergelijken): mate van menging van de inkomende stromen en het aantal scheidingsmachines, aangevuld met het jaarlijkse tonnage en het aantal uitgaande stromen.
• Prestatiecriteria:
  • Valoscore: index die materiaalvalorisatie hoger waardeert dan energetische valorisatie of storten,
  • Afkeurpercentage,
  • Aandeel valoriseerbaar materiaal in de afkeur, dat verliezen aan recycleerbare materialen blootlegt.

Fase 4: Marktstudie van gesorteerde materialen

Op basis van een literatuurstudie en interviews met federaties en bedrijven werden tien afvalstromen geïdentificeerd met het hoogste potentieel voor sortering en recyclage binnen bedrijfsafval. Deze analyse hield rekening met de marktvraag, de sectoren die gerecycleerde materialen gebruiken en de economische, regelgevende en technische beperkingen die gepaard gaan met hun toepassing.
De resultaten tonen aan dat drie van deze tien stromen prioritair zijn, op basis van hun hoeveelheden binnen bedrijfsafval en de mogelijke verbeterhefbomen via ecodesign, selectieve inzameling, sortering en recyclage: PVC, zwarte stijve kunststoffen en isolatiematerialen. Strategische aanbevelingen worden geformuleerd om het gebruik van gerecycleerde materialen te verbeteren.

Vooruitzichten voor de sector

De studie benadrukt dat de sector van de sortering van bedrijfsafval zich in een snelle transformatie bevindt, gedreven door de gecombineerde effecten van:

• Regelgevende ontwikkelingen (UPV, koolstoftaks, enz.)
• Economische omstandigheden in de afzetmarkten
• Technologische vooruitgang

Op korte termijn (2025–2030) zullen deze trends de ontwikkeling van sortering en materiaalvalorisatie in het algemeen bevorderen, met een positiever effect voor gemechaniseerde centra, die beter zijn uitgerust om om te gaan met steeds complexere stromen en strengere kwaliteitseisen.

Bijdragen van de studie

Deze studie vormt een uniek referentiekader om:

• De technologische aanbodzijde en haar prestaties beter te begrijpen
• De werkelijke prestaties van sorteercentra voor bedrijfsafval objectief te evalueren
• Een duidelijke en reproduceerbare classificatiemethode aan te reiken
• Strategische recyclagestromen en actiehefbomen te identificeren
• De investeringen en transformaties te anticiperen die nodig zijn om te voldoen aan toekomstige sorteerverplichtingen en industriële behoeften aan gerecycleerde grondstoffen.

Ze biedt daarmee een operationele basis om sorteeractoren te ondersteunen, het overheidsbeleid te sturen en de overgang naar een efficiënte circulaire economie te versterken. 

Meer lezen over dit project? Klik hier voor het volledige rapport (alleen beschikbaar in het Frans).