Van naleving naar duurzaamheid: VOS-reductie herdenken met LCA & MKBA

Verder gaan dan emissiereductie: een multicriteria duurzaamheidsperspectief

Vluchtige organische stoffen (VOS) spelen een belangrijke rol in de luchtkwaliteit en de volksgezondheid. Industriële installaties worden steeds vaker verplicht hun VOS-emissies te verminderen, vaak door de installatie van reinigingstechnologieën zoals regeneratieve thermische oxidatoren (RTO), actief-koolfilters of wassers.

Het verminderen van één emissie betekent echter niet automatisch dat de algehele milieu-impact wordt verminderd. Bij RDC Environment zijn wij gespecialiseerd in de toepassing van multicriteria levenscyclusanalyses (LCA) om de volledige milieu-implicaties van VOS-reductiestrategieën te evalueren en, waar relevant, de analyse uit te breiden naar maatschappelijke kosten-batenanalyses.

Twee recente studies over VOS-reductie illustreren onze expertise en het belang van een uitgebreid duurzaamheidsperspectief.

Studie 1: Vergelijking van meerdere VOS-reinigingstechnieken via LCA

De eerste studie beoordeelde de milieu-impacten van het verminderen van pentaanemissies uit de productie van polyurethaanschuim. Verschillende reinigingstechnieken werden vergeleken met een referentiescenario (business as usual):

• Regeneratieve thermische oxidator (RTO)
• Actief-koolfilter (AK)
• Natte wasser

Belangrijkste bevindingen

Het dominante milieuvraagstuk in verband met pentaanemissies is de vorming van fotochemisch ozon (zomerse smog). Wanneer reinigingssystemen echter continu in werking zijn, introduceren zij nieuwe milieubelastingen, waaronder klimaatverandering, verzuring, gebruik van fossiele energie en grondstoffenverbruik.

Onze LCA toonde met name aan dat:

• Het uitsluitend in werking stellen van reinigingstechnologieën tijdens ozonpiekdagen (circa 5 dagen per jaar) de relevante milieu-impact (zomerse smog) aanzienlijk kan verminderen, terwijl de bijkomende belastingen beperkt blijven.
• Jaar rond in bedrijf houden van reinigingssystemen de naleving van regelgeving garandeert, maar aanzienlijke bijkomende milieu-impacts genereert.
• In sommige scenario’s kan het helemaal niet installeren van een reinigingstechniek milieuvriendelijker zijn wanneer dit over meerdere impactcategorieën wordt beoordeeld.

Deze studie toonde duidelijk aan dat een nauwe focus op één enkele emissie kan leiden tot lastenverschuiving, waarbij het oplossen van één milieuprobleem andere problemen vergroot.

Studie 2 – Van LCA naar maatschappelijke kosten-batenanalyse

De tweede studie richtte zich op één enkele techniek: de installatie van een RTO om isobutaanemissies van een kunststofverwerkende installatie te verminderen.

Isobutaan is een VOS dat voornamelijk bijdraagt aan de vorming van fotochemisch ozon. De voorgestelde RTO zou isobutaan volledig oxideren, waardoor de VOS-emissies worden verminderd, maar met als gevolg:

• CO₂-emissies (door oxidatie van koolstofatomen)
• NOₓ-emissies (door oxidatie van stikstof in verbrandingslucht)
• Verbruik van elektriciteit en aardgas

Bredere focus dan enkel milieu

In dit project gingen wij verder dan de milieu-impacten alleen. Wij voerden een maatschappelijke kosten-batenanalyse uit, waarbij het volgende werd meegenomen:

• Milieu-impacten (via LCA)
• Economische kosten (investering en exploitatie)
• Sociale aspecten (bv. effecten op werkgelegenheid)

Belangrijkste inzichten

Hoewel de RTO de isobutaanemissies vermindert en de vorming van fotochemisch ozon verlaagt, introduceert zij aanzienlijke milieukosten door CO₂- en NOₓ-emissies. Wanneer deze worden gemonetariseerd:

• Overstijgen de milieukosten van het exploiteren van de RTO het voordeel van de vermeden isobutaanemissies.
• Is de netto maatschappelijke impact negatief. Meer dan de helft van de totale maatschappelijke kosten wordt gedreven door milieu-impacts, voornamelijk CO₂- en NOₓ-emissies.
• Afhankelijk van de gehanteerde koolstofprijs, varieerden de maatschappelijke kosten in de orde van grootte van enkele euro’s per kg vermeden isobutaan.

Dit geval illustreert een cruciaal punt: een technologie die de prestaties in één impactcategorie verbetert, kan toch een netto maatschappelijk nadeel opleveren wanneer alle milieu-, economische en sociale dimensies in overweging worden genomen.

Waarom multicriteria LCA belangrijk is

Multicriteria LCA maakt het mogelijk fundamenteel verschillende milieuvraagstukken binnen een consistent kader te vergelijken. In combinatie met monetariseringsmethoden en kosten-batenanalyse maakt het weloverwogen duurzaamheidsbeslissingen mogelijk, gebaseerd op zowel milieuwetenschappen als economisch redeneren.

Dit stelt ons in staat vragen te beantwoorden zoals:

• Verschuiven wij impacts van lokale luchtkwaliteit naar wereldwijde klimaatverandering?
• Hoe verhouden milieu-impacts zich tot economische en sociale impacts?
• Hoe verhouden verschillende verontreinigende stoffen (bv. CO₂, VOS, NOₓ) zich tot elkaar in termen van algehele impact?

Ons werk toont aan dat een degelijke milieubesluitvorming vereist dat men verder kijkt dan één enkele indicator en een multicriteria, levenscyclus- en maatschappelijke benadering omarmt.